bulancak28

ÜNİTE 13
Yaşlıların Bakımı, Gözetimi ve Korunması
Kimler, neden yaşlı olarak kabul edilir?
• 65 ve daha yukarı yaşlarda olanlar genel bir yaklaşımla yaşlı olarak nitelendirilir. Yaşlılara yönelik sosyal politikalara duyulan gereksinim, yaşadığımız dönemde hangi nedenlere çoğalmıştır?
• Yaşlıların sosyal politikalara konu olmalarının temelinde çeşitli nedenler bulunur. Bunların başlıcaları; nüfus yapısındaki değişim, sosyal güvenlik sistemlerindeki gelişme, aile yapısındaki değişim, ekonomik nedenler, hümaniter nedenler, demokratik yönetimlerin yaygınlaşması ve sosyal hukuk devleti ilkesinin benimsenmesi olarak sıralanabilir.
Yaşlıların bakılmalarını, gözetilmelerini ve korunmasını öngören politikaların, ulusal ve uluslar arası bağlamda hukuki dayanakları nelerdir?
• Yaşlıların korunmasını öngören ilkeler, sosyal politikaların uluslararası kaynaklarında daha çok, sosyal sigortalar kolu kapsamında irdelenmiştir.
• T.C. Anayasası’nın “Yaşlılar devletçe korunur. Yaşlılara devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir” hükmü ülkemizde yaşlılara yönelik ulusal sosyal politikaların temel hukuki dayanağını oluşturur. Bu hüküm doğrultusunda hazırlanıp, yürürlüğe konulan çeşitli mevzuat konunun bu bağlamda ki hukuki çerçevesini oluşturur.
Yaşlıların bakılmalarını, gözetilmelerini ve korunmalarını öngören politikalarla hangi hedeflere, hangi araçların yardımı ile ulaşılabilir?
• Yaşlılara yönelik sosyal politikalarla sosyal denge, sosyal adalet, sosyal bütünleşme ve sosyal gelişmenin sağlanması hedeflenir.
• Toplumların sosyo-ekonomik ve kültürel yapıları ile koşullarının, yaşlılara yönelik politikalar üzerinde izleri bulunur.
• Sosyal politikalarla yaşlılar; bir gelir güvencesine sahip kılınarak, istihdam edilmelerine yardımcı olunarak, çalışma yaşamında ayrımcılığa karşı korunarak, kurumsal bakım ve gözetim hizmetleri verilerek, sağlık yardım ve hizmetlerinden yararlandırılarak, sosyal hizmetler sağlanılarak korunmaya çalışılır.
Türkiye’de yaşlı nüfus hangi özellikleri taşımakta ve izlenilen sosyal politikalar hangi yönde biçimlenmektedir?
• Türkiye’de yaşlılar sayısal olarak sürekli çoğalmaktadır. Hiç evlenmemiş, boşanmış ya da eşi ölmüş yaklaşık 1 milyonu aşkın yaşlının bakım, gözetim ve korunma gereksinimi içinde olduğu düşünülebilir. Ailelerin bu bağlamdaki koruma işlevleri kentleşme ve sanayileşme sürecinde azalmaktadır.
• Türkiye’de yaşlılara yönelik politikalar, büyük ölçüde sosyal sigorta kurumları ve SHÇEK tarafından taşınmaktadır. Yerel yönetimlerin ve gönüllü kuruluşların bu politikalara katkıları çok azdır.
1. Aşağıdaki özelliklerden hangisi, kronolojik yaş ölçütünün üstünlükleri arasında yer almaz?

a. Kullanımının basit olması
b. Göreli olarak objektifliği
c. Somut bir gösterge niteliği taşıması
d. Yaygın olarak kullanılması
e. Bireysel özellikleri yansıtması

2. Aşağıdakilerden hangisi yaşlı nüfus tanımının kapsamı içinde yer almaz?

a. 55-65 yaş grubunda olanlar
b. 60-65 yaş grubunda olanlar
c. 65-70 yaş grubunda olanlar
d. 65 den daha yukarı yaşlarda olanlar
e. 70 den daha yukarı yaşlarda olanlar

3. Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik sosyal politikalara duyulan gereksinimin nedenlerinden birisi değildir?

a. Nüfus yapısındaki değişim
b. Sosyal güvenlik sistemlerindeki gelişme
c. Aile yapısındaki değişim
d. Demokratik yönetimlerin yaygınlaşması
e. Çalışma yaşamında esnekleşme

4. Nüfus yapısındaki değişim ile ilgili olarak, aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

a. Ekonomik yönden gelişmiş ülkelerde doğum oranları azalmaktadır.
b. Ekonomik yönden gelişmiş ülkelerde ölüm oranları azalmaktadır.
c. Tüm ülkelerde ortalama yaşam süresi uzamaktadır.
d. Ekonomik yönden gelişmemiş ülkelerde ölüm oranları çoğalmaktadır.
e. Ekonomik yönden gelişmemiş ülkelerde ortalama yaşam süresi kısalmaktadır.

5. Aşağıdakilerden hangisi sosyal güvenlik harcamalarını çoğaltmaz?

a. Özel sigorta uygulamalarının yaygınlaşması
b. Erken emekliliğin özendirilmesi
c. Yaşlılık sigortasından yararlanma koşullarının ağırlaştırılması
d. Sosyal güvenlik sistemlerinin yaygınlaştırılması
e. Sosyal güvenlik sistemlerinin kişiler ve riskler yönünden kapsamının gelişmesi

6. Yaşlı nüfusun aktif nüfusa katılma oranı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a. Genelde yükselmektedir.
b. Genelde düşmektedir.
c. Gelişmiş ülkelerde yükselmektedir.
d. Gelişmemiş ülkelerde düşmektedir.
e. Gelişmiş ülkelerde düşmektedir.

7. Korunmaya, bakıma ya da yardıma muhtaç aile, çocuk, sakat, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetler ve bu faaliyetlerin düzenlenmesi amacıyla 1983 yılında, 2828 sayı ile yürürlüğe konulan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

a. Sosyal Hizmetler Kurumu Kanunu
b. Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu
c. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu
d. Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları Kanunu
e. Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları Sosyal Hizmetler Kanunu

8. 1976 yılında yürürlüğe konulan 2022 sayılı Kanun, kaç yaşını doldurmuş muhtaç, güçsüz ve kimsesiz Türk vatandaşlarına aylık bağlanılmasını öngörür?

a. 60
b. 65
c. 70
d. 75
e. 80

9. Aşağıdakilerden hangisi, yaşlılara yönelik sosyal politikaların hedefleri arasında yer almaz?

a. Sosyal denge
b. Sosyal adalet
c. Sosyal örgütlenme
d. Sosyal bütünleşme
e. Sosyal barış

10. Ülkemizde en çok özel huzurevi kimler tarafından işletilmektedir?

a. Vakıflar
b. Belediyeler
c. Azınlıklara ait kuruluşlar
d. Dernekler
e. Gerçek kişiler


CEVAPLAR

1 2 3 4 5
D E D C
6 7 8 9 10
B C B C E



================================================== ========

ÜNİTE 14
Çevre Politikaları
Çevre kavramı ve çevre sorunları nasıl tanımlarak, sistematize edilebilir?
• Sosyal politikalar açısından hava, toprak, su, bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerin tümü çevre olarak tanımlanır. Çevre ortamları ve koşullarından kaynaklanabilecek tüm olumsuzluklar ise çevre sorunları olarak ifade edilir.
• Çevre sorunları kirlenme, tükenme ve estetik çirkinleşme başlıkları altında sistematize edilebilir. Çevre politikaları ne zaman izlenmeye başlanmış ve bu politikalar günümüze dek süregelen dönem içinde nasıl gelişmiştir?
• Çevre ile ilgili sorunlarla ilk kez sanayi döneminde karşılaşılmıştır. Bu sorunların çözülebilmesi yönündeki kamusal politikalar ise, 20. yüzyılın ikinci yarısında sorgulanıp, izlenilmeye başlanmıştır. Çevre sorunları hangi nedenlerden kaynaklanır? Hangi alanlarda etkili olur ve neden önem taşır?
• Sanayileşme, kentleşme ve nüfus çoğalışı yaşadığımız dönemde çevre sorunlarına yol açan başlıca nedenlerdir.
• Ozon tabakasının incelmesi, sera etkisi ve iklim değişikliği, hava kirliliği ve asit birikimi günümüzde karşı karşıya bulunulan çevre sorunları içinde özellikle
öne çıkmaktadır.
• Doğal dengenin bozulması, yeryüzünde tüm insanların geleceği açısından yaşamsal bir önem taşır. Yaşadığımız dönemde, hangi uluslararası kurum ve kuruluşların çalışmaları çevre politikalarına büyük ölçüde yön ve biçim vermektedir?
• Başta BM, OECD, AB olmak üzere evrensel, kıtasal ve bölgesel pek çok kuruluşun çevrenin korunmasına yönelik yasama çalışmaları, ulusal çevre politikaları yönünden önemli bir kaynak oluşturmaktadır.
Türkiye’de izlenilen çevre politikalarının, hukuki dayanakları ve özellikleri nelerdir?
• Türkiye’de çevre sorunlarına olan ilgi ve duyarlılık giderek çoğalmakta, bu alanda önemli bazı gelişmeler kaydedilmektedir. Ancak ülkemizde, konunun tarafları arasında üzerinde görüş birliğine varılarak yapılandırılmış ulusal bir çevre politikasının varolduğunu söyleyebilmek güçtür.
Çevre politikalarının hedefleri ve öncelikleri nelerdir?
Çevre politikalarına hangi ilkeler egemen olur?

• Çevre politikasının temel hedefi, insan yaşamının ve sağlığının şimdi ve gelecekte çevreden doğabilecek zararlardan korunmasıdır.
• Çevre politikaların öncelikleri; insan sağlığının korunması, ekolojik dengenin korunması, kültürel, tarihsel ve estetik değerlerin korunması, ekonomik verimliliğin sağlanması olarak sıralanabilir.
• Çevre politikaları; kirleten öder, kirletenini kusursuz sorumluluğu, bütünleştirme, önceden önleme, işbirliği ve sakınma ilkelerine dayalı olarak yönlenip, biçimlenir.
1. Doğanın dengesi insanlığın geleceğini de tehlikeye atacak ölçüde ilk kez ne zaman bozulmuştur?

a. 1970’li yıllardan itibaren
b. I. Dünya Savaşı sonrası
c. II. Dünya Savaşı sonrası
d. Sanayi Devrimi ile
e. Soğuk Savaş sonrası

2. Çevre sorunlarının çözümüne yönelik uluslararası işbirliğinin ilk adımları hangi ülkelerin baskısı ve talebi ile gerçekleşmiştir?

a. Sanayileşmiş ülkelerin
b. Sanayileşmemiş ülkelerin
c. Türkiye’nin
d. Az gelişmiş ülkelerin
e. Çevre sorunları yaşamak istemeyen ülkelerin

3. Kirlenmenin yol açtığı her türlü zararlı sonucun sorumluluğunun ve giderilmesi için gerekli masrafların kirletene yüklenmesi ilkesine ne ad verilir?

a. Önceden önleme ilkesi
b. Kirletenin kusursuz sorumluluğu
c. Bütünleştirme ilkesi
d. Kirleten öder ilkesi
e. işbirliği ilkesi

4. Birleşmiş Milletlerin çevre ile doğrudan ilgili uzmanlık kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

a. Besin ve Tarım Örgütü (FAO)
b. Dünya Bankası
c. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)
d. Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)
e. Uluslararası Para Fonu (IMF)

5. Birleşmiş Milletlerin düzenlediği ilk çevre konferansı hangi yıl ve nerede düzenlenmiştir

a. 1972 Stockholm
b. 1982 Nairobi
c. 1972 Rio
d. 1982 Tahran
e. 1972 Londra

6. Ülkemizde Çevre Kanunu hangi yıl yürürlüğe girmiştir?

a. 1980
b. 1983
c. 1993
d. 1995
e. 2000

7. Anayasamızın 56. maddesine göre; çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesine önlemek kimin görevidir?

a. Sivil toplum örgütlerinin
b. Devletin ve vatandaşların
c. Sadece devletin
d. Sanayicilerin
e. Yerel yönetimlerin

8. Çevre sorununun ortaya çıkardığı tehlikelere yönelik kamuoyu tepkisi neden genellikle geç kalmaktadır?

a. Çevre sorunları ancak ekolojik sistemin tolerans sınırının aşılması durumunda fark edilebildiğinden
b. Çevre sorunları bizi hemen hemen hiç etkilemediğinden
c. Daha önemli sorunlarımız olduğundan
d. Çevre sorunları önlenemeyeceğinden
e. Kitle iletişim araçlarının yetersizliğinden

9. Çevre politikasının temel önceliği nedir?

a. Ekonomik verimliliğin sağlanması
b. insan sağlığının korunması
c. Çevresel zararların ortadan kaldırılması
d. Estetik değerlerin korunması
e. Kültürel değerlerin korunması

10. Aşağıdakilerden hangisi çevre politikasının temel ilkelerinden biri değildir?

a. Kirleten öder ilkesi
b. Kirletenin kusursuz sorumluluğu
c. Eşitlik ilkesi
d. Bütünleştirme ilkesi
e. işbirliği ilkesi


CEVAPLAR

1 2 3 4 5
D A D C A
6 7 8 9 10
B B A B C